DẠY HỌC SINH BÀY TỎ CHÍNH KIẾN – KHƠI MỞ TƯ DUY PHẢN BIỆN, VƯỢT QUA KHUÔN MẪU VIẾT VĂN

 

Nhằm tiếp tục đẩy mạnh đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh, sáng ngày 27/8/2026, Trường Tiểu học Yên Hòa đã tổ chức buổi tập huấn chuyên đề “Bồi dưỡng phương pháp dạy học sinh viết đoạn văn nêu ý kiến; tán thành hay phản đối một sự việc, hiện tượng”. Chương trình có sự tham dự đông đủ của tập thể cán bộ, giáo viên nhà trường và sự hướng dẫn chuyên môn từ chuyên gia khách mời – PGS.TS Đặng Thị Hảo Tâm – Giảng viên cao cấp Khoa Ngữ văn- ĐH Sư phạm Hà Nội- Đồng tác giả SGK Tiếng Việt (Từ lớp 1-lớp 5)

Trong bối cảnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và phát triển năng lực số đang ngày càng được chú trọng trong giáo dục, việc dạy học Tiếng Việt cũng cần tạo cho học sinh cơ hội được suy nghĩ, tìm kiếm và xử lí thông tin, hình thành quan điểm, trao đổi, phản biện và trình bày ý kiến một cách có căn cứ.

Dạng bài viết nêu ý kiến, tán thành hay phản đối một sự việc, hiện tượng vì thế không chỉ đơn thuần là một yêu cầu viết văn. Đây là cơ hội để học sinh học cách suy nghĩ trước khi viết, biết vì sao mình đồng ý hoặc không đồng ý, biết dùng lí lẽ và dẫn chứng để bảo vệ quan điểm, đồng thời biết lắng nghe và tôn trọng những góc nhìn khác biệt.

Các thầy cô giáo tập trung lắng nghe PGS.TS Đặng Thị Hảo Tâm chia sẻ kinh nghiệm dạy học

Dưới sự gợi mở của PGS.TS Đặng Thị Hảo Tâm, các thầy cô cùng phân tích yêu cầu cần đạt của dạng bài, xác định những năng lực học sinh cần hình thành và nhận diện những khó khăn thường gặp: hiểu chưa đúng vấn đề, lựa chọn quan điểm thiếu rõ ràng, lí lẽ còn cảm tính, dẫn chứng chưa phù hợp, diễn đạt rời rạc hoặc phụ thuộc vào văn mẫu.

Từ đó, giáo viên được đặt vào những tình huống gần gũi với đời sống học sinh để suy nghĩ – lựa chọn – trao đổi – lập luận – phản biện – trình bày quan điểm. Những hoạt động tưởng như đơn giản lại mở ra nhiều cách nhìn khác nhau, giúp giáo viên nhận ra rằng: muốn học sinh viết được một đoạn văn có chính kiến, trước hết phải tạo cơ hội để các em được nói, được nghĩ, được tranh luận và được bảo vệ suy nghĩ của mình.

Không khí học tập tích cực của các thầy cô giáo

Các thầy cô tâm huyết chia sẻ băn khoăn, trăn trở trong thực tế giảng dạy và đưa ra những giải pháp tối ưu nhằm nâng cao năng lực cho từng đối tượng học sinh

Một trong những giải pháp tối ưu được PGS.TS Đặng Thị Hảo Tâm chia sẻ trong buổi tập huấn

Đổi mới dạy học Tiếng Việt trong môi trường số

Trong kỷ nguyên số, công nghệ không làm thay suy nghĩ của người học mà trở thành bệ phóng cho tư duy phản biện. Khai thác hiệu quả học liệu trực quan, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo (AI) chính là cách khơi gợi để học sinh tự tìm kiếm, thẩm định thông tin và định hình quan điểm độc lập. Nhờ đó, giờ học Tiếng Việt không chỉ dừng lại ở một đoạn văn chuẩn mực, mà mở ra hành trình rèn luyện bản lĩnh công dân số: biết tư duy sâu, phản biện sắc và bày tỏ chính kiến văn minh.

Một trong số câu hỏi giảng viên đặt ra để các thầy cô chia sẻ về thực tế giảng dạy

Nhìn từ sản phẩm học sinh để điều chỉnh cách dạy

Một điểm nhấn giàu giá trị thực tiễn của buổi tập huấn là hoạt động phân tích sản phẩm học sinh. Thay vì chỉ đặt câu hỏi “Học sinh sai ở đâu?”, giáo viên được khuyến khích đi sâu hơn: “Vì sao học sinh lại viết như vậy?”, “Khó khăn của em nằm ở bước nào?”, “Giáo viên cần thay đổi hoạt động dạy học nào để giúp em tiến bộ?”

Cách tiếp cận này giúp việc đánh giá trở thành một phần của quá trình dạy học, qua đó giáo viên có thể điều chỉnh nhiệm vụ, cách hỗ trợ và mức độ yêu cầu phù hợp với từng nhóm học sinh.

Đặc biệt, với những học sinh có khả năng tư duy tốt, giáo viên cần tạo “khoảng mở” để các em được đưa ra những quan điểm khác biệt, biết bảo vệ chính kiến bằng lí lẽ và dẫn chứng. Với học sinh còn hạn chế, các em được hỗ trợ từng bước từ nói ý tưởng – sắp xếp ý – lựa chọn từ ngữ – viết câu – hoàn thiện đoạn văn.

Đích đến không phải là để tất cả học sinh cùng viết một đoạn văn giống nhau, mà là để mỗi học sinh có thể tạo ra một sản phẩm mang dấu ấn suy nghĩ của chính mình.

Giáo viên phân tích sản phẩm thực tế của học sinh để có thêm những bài học kinh nghiệm quý giá của đồng nghiệp

Từ “khuôn mẫu viết văn” đến tư duy độc lập, năng lực giao tiếp, tư duy phản biện và năng lực số, hành trình đổi mới dạy học Tiếng Việt bắt đầu từ những thay đổi rất cụ thể trong từng hoạt động của giáo viên và học sinh.

Buổi tập huấn khép lại nhưng những câu hỏi, những trải nghiệm và những cách làm mới sẽ tiếp tục được mỗi giáo viên mang vào lớp học. Với tinh thần đổi mới – sáng tạo – lấy học sinh làm trung tâm – phát triển phẩm chất và năng lực, Trường Tiểu học Yên Hòa tiếp tục hướng tới xây dựng những giờ học Tiếng Việt không chỉ giúp học sinh viết tốt hơn, mà còn nghĩ sâu hơn, nói tự tin hơn, biết lắng nghe hơn và chủ động hơn trong thế giới số.

PGS-TS Đặng Thị Hảo Tâm chụp ảnh lưu niệm với đại diện các thầy cô giáo nhà trường

Tin rằng, từ những đổi thay trong mỗi giờ học hôm nay, sẽ có thêm nhiều cơ hội để học sinh Trường Tiểu học Yên Hòa được tự do suy nghĩ, mạnh dạn bày tỏ chính kiến, biết lắng nghe, biết phản biện và biết tôn trọng sự khác biệt; từ đó từng bước hình thành bản lĩnh, năng lực và hành trang số để tự tin hội nhập, trở thành những công dân toàn cầu trong tương lai.

Tin bài: Tổ chuyên môn khối 3